“Tarabya’da bizim uşaklar, Etiler’de yumuşaklar” şeklinde ifade edilen seviyesiz ve homofobik söylemi bir tarafa bırakırsak, Tarabya semti biz İstanbullular için pek de gündemde olmayan eski bir Boğaz köyüdür.
Yerleşim mazisi 16. yüzyıla kadar gider. II. Selim çıktığı bir Boğaz gezintisinde, yediği balığın lezzeti üzerine Sadrazam Sokollu Mehmet Paşa’ya tez kasır yapıla, bir de köy kurula buyruğu ile kurulan eski bir balıkçı köyü. Hatta, isminin de, zevk yeri anlamındaki Tarabiye’den geldiğini yazar Evliya Çelebi.
O devirde, konu balıkçılık olunca sakinlerin de Rum tebaadan olması kaçınılmaz. 17-18. yüzyılda Tarabya Fenerli Rumların sayfiye yeri olurken, eşsiz manzarası yabancı elçiliklerin bu güzel Boğaz köyünde yazlık konutlar yaptırmasına neden olur.
Kırım Harbi sırasında Tarabya’nın İngiliz subay ve ailelerin yerleşim yeri olması köye Avrupai bir hava verir. Bundan olsa gerek, Pera’dan sonraki ilk Belediye Dairesi Tarabya’da kurulur.
Köyün ilk Rum okulu 19. yy başında açılır. 1870’lerde köydeki Rum okulu sayısı üç olur. Ancak, okulların özelliği çok sınıflı tek öğretmenli olmasıdır. Rum Banker aileleri Baltazziler ve Zarifilerin de burada yerleşik olması, maddi destek vermesi yeni okulların inşa edilmesine sebep olur.
Bu dönemde kurulan okullardan biri de, günümüze kadar ulaşan Tarabya Rum İlkokulu’dur. Kurulduğu yıl olarak 1880 tarihi verilse de, farklı tarihlerde çekilmiş olan fotoğraflardan okulun söylenen tarihten 15 yıl sonra hizmete girdiği anlaşılıyor. Okulun inşa giderleri Rumlar tarafından kurulmuş olan bir vakıf tarafından karşılanır. Başlangıçta erkek ortaokulu olarak hizmet veren okul, zamanla kız öğrencileri de kabul eder. Açıldığında 150 öğrencisi olan okul Rumca, Türkçe ve Fransızca eğitim vermiş.
Yıllar içinde azalan Rum nüfus nedeniyle Cumhuriyet döneminde, Tarabya’daki tüm Rum okulları bu okulun çatısı altında toplanır. Eğitim 1980’li yıllara kadar devam eder. Ancak, 1985-86 eğitim yılında okulun öğrencisi sayısı 1 erkek, 2 kız toplamda 3 kişiye düşünce eğitime son verilir.
Okulun kapısında asılı duran “TC Milli Eğitim Bakanlığı Tarabya Özel Rum İlkokulu” levhası adeta zamanı durdurmuş gibidir.
İstanbul, 11 Nisan 2021
gezmekyetmez