İstanbul’da yaşayıp da, Eminönü’ne gelmemiş, Yeni Cami’de kuşlara yem atmamış kimse var mıdır bilmem.
İstanbul’un bu merkezi semti, aslında Doğu Roma – ki biz Türkler ona Bizans deriz- İmparatorluğu’ndan bugüne kadar hep ticaret ile içiçe anılmış bir bölge. Doğu Roma devrinde Sirkeci ve Eminönü birbirine bağlı iki liman iken Sirkeci Neorion, Eminönü Prosoforion limanı diye anılırmış.
Eminönü İsmi Nereden Gelir?
Osmanlı devrinde ise Eminönü aynı fonksiyonunu sürdürür ve İstanbul’un deniz gümrüğüdür. İstanbul’ a gelen tüm gemiler burada bulunan Gümrük Emin’in kontrolünden geçerek kente indirilirdi. Kara yoluyla gelen ticari malların kontrole tabi tutulduğu gümrük ise, bugünkü Karagümrük semtidir, adı da buradan gelir. Peki Eminönü semtinin adı nereden gelir derseniz hemen onu da söyleyeyim. Deniz Gümrüğü yani eminliğin önündeki alana EMİNÖNÜ denir.
Surlarla Çevrili Yahudi Mahallesi
Bölgenin en sembolik yapısı 17. yy’da inşa edilen Yeni Cami (Valide Sultan Cami) ve külliyesedir. Onun hikayesini anlatmadan önce cami ve külliyenin bulunduğu alanın, 16. yy da etrafı surlarla çevrili bir Yahudi mahallesi olduğunu söyleyelim. Cami ve külliye için istimlak edilen bölgedeki evlerde yaşayan Yahudiler Hasköy’e yerleştirilirken, buradaki evleri ve mahalleyi çeviren duvarlar da cami inşaatı için yıkılır.
Yapımı En Uzun Süren Cami
Cami, 1597 yılında III Murat’ın karısı Safiye Sultan tarafından inşa ettirilmeye başlanır. Ancak, caminin bitirilmesi 66 yıl sürer. Bu özelliğinden ötürü belki de İmparatorluğun inşaasi en uzun süren camisidir. Cami inşaatı o kadar kesintilere uğrar ki, halk arasinda “Zulmiye Cami” diye adlandırılır.
Soyulan Cami, Çalınan Çiniler
Caminin en önemli özelliklerinden bir de, iç mekanlardaki muhteşem İznik çinileridir. Külliye olarak inşa edilmiş caminin, büyük bir kısmı günümüze ulaşamamış ama Hünkar Mahfili hala ayaktadır ve içi muhteşem çinilerle süslüdür. Bu çinilerin bir kısmı 2003 yılında çalınır. Çalınan çiniler servi ve vazo figürleri ile iki ayri yazi kuşağı ve çevresindeki panoları oluşturan kıymetli parçalardır. Kısa süre sonra çalınan çinilerin 221 parçası Unkapanı’nda ve 60 parçası da Ayvansaray’da otoparklarda terk edilmiş olarak bulunur.
İşte, İstanbul`un En Bilindik Semtinin Az Bilinenleri
