İnşa edildiği 1936 yılında, Gümüşsuyu’ndaki Tüten Apartmanı için Cumhuriyet Gazetesi “İstanbul’u İstanbul olmaktan çıkaran binalar” başlıklı bir haber yapar. Haberde binaların şekillerinin çok acayip, bir kısmının pencereleri vapur, bir kısmının ki lokomotif biçiminde, bir kısmının ise tarif edilemez bir tarzda inşa edildiği yazılıdır.
Tüten apartmanı ile alakalı proje bilgilerine o yıl yayımlanan Arkitekt dergisinde rastlıyoruz. Birçok teknik detay yanında 10 katlı binanın I. bodrumunun 3 araçlık bir otopark olduğunu okumak, insana vay be, demek ki o yıllarda İstanbul’daki araç sayısı o kadar azmış dedirtiyor. Dikkat çeken bir diğer ilginç bilgi de, asansörünün Viyana’daki Wertheim firmasından getirildiği şeklinde.
Ama hikayenin asıl ilginç kısmı apartmanı inşa ettiren Hüseyin Sabri Tüten bey ile alakalı. Gümülcine doğumlu (1888) olan Hüseyin Sabri bey Galata Perşembepazarı’nda faaliyet gösteren devrin önemli tütün tüccarlarından. Aynı zamanda Türk Tayyare Cemiyeti’nin de başkanı. Bazı kaynaklar 1913 yılında kısa bir dönem Maliye Nazırlığı da yaptığını yazar. Ancak, Osmanlı İmparatorluğu’nda bu isimde bir Maliye Nazırı yoktur. Konuyu biraz derinlemesine araştırınca mesele anlaşılıyor.
Balkan Harbi bitmiş, Batı Trakya’nın bir kısmı Bulgarlar tarafından işgal edilmiştir. 10 ay süren işgal sonrasında bölge Bulgarlar’dan geri alınır. Ve 1 Eylül 1913 tarihinde bölgede Batı Trakya Geçici Hükümeti kurulur. Bu durumun ciddi problemlere yol açacağını düşünen İstanbul Hükümeti, kurulan geçici hükümetin fesh edilmesini ve kurucuların İstanbul’a dönmesini ister. Batı Trakya için mücadele eden kahramanlar bölgeyi Bulgarlara terk etmemekte kararlıdırlar. 25 Eylül günü bağımsızlık ilan edilir ve Batı Trakya Türk Hükümeti kurulur. İşte bu hükümetin Maliye Bakanlığı’na da Hüseyin Sabri bey atanır. Hükümetin ömrü uzun olmaz. İstanbul’dan gelen baskılar ve tehditler sonunda tam bir ay sonra 25 Ekim günü hükümet fesh edilir ve Hüseyin Sabri beyin bakanlığı da sona erer. Sonraki yıllar tütün ticareti ile uğraşan ve birçok hayır işine imza atan Hüseyin Sabri bey 1973 yılında, 85 yaşında vefat eder.
Yazının başındaki gazete haberine dönersek, her ne kadar Tüten Apartmanı o günlerde eleştirilse de, 2014 yılında kültür varlığı olarak tescil edilir.
İstanbul, 31 Temmuz 2021
gezmekyetmez