Halk takvimi, bugün İstanbulluların unutulan bir eğlencesini hatırlatıyor: Feryad-ı Andalib, yani bülbüllerin ötüşü. Halk takvimine göre bugün (4 Nisan) bülbüllerin çılgınca ötmeye başladığı tarih.
Dem çekmek, her ne kadar argoda içki içme anlamına gelse de, aslında bülbül ve benzeri ötücü kuşların ara vermeksizin uzun süre ötüşleri için kullanılan tabirdir.
Yetişkin bir erkek bülbülün 180 ila 260 arasında farklı şekilde dem çekebildiği yazılı kaynaklarda. Romantik serenatla çiftleşecek dişi arayan erkek bülbüllerin İstanbul boğazını şenlendirdiği su götürmez gerçek. Şenlik, yavruların kuluçkadan çıktığı Mayıs ayının ortalarına kadar sürer. Sonrasında da, boğaziçi derin bir sessizliğe bürünürdü.
Eski İstanbulluların Nisan ayının başından itibaren bu güzelliğe tanıklık etmek üzere mesire yerlerini, bağ ve bahçeleri doldurmaları bir adetti. Bunun bir adım ilerisi, bu tür yerlere yakın koylara sandallarla gelerek, hem bu aşk melodilerinin, hem de Boğaziçi’nin tadını çıkarmak olurdu.
Bu arada üstadımız Reşat Ekrem Koçu’nun anlattıklarına bakılırsa, çapkın erkek bülbüllerin bir de sırrı vardı. Sabahın erken saatlerinde vişne ağaçlarındaki vişneleri gagalayan bülbüller, gün boyu bu vişnelerin likörleşmesini bekler ve akşam serenatı öncesinde gagaladıkları vişnelerin başına gelerek birkaç gaga dokunuşu ile çakırkeyif olurlarmış. Kim bilir belki de demlenme tabiri buradan türemiştir.
O yıllarda, fotoğrafta görülen Tarabya sırtları, İstinye, Çubuklu, Göksu, Emirgan gibi muhitler bu eğlencenin cereyan ettiği yerler arasındadır. Bugün bu eğlence türü unutulmuş olsa da, meraklıları için bu serenatlara tanıklık edilebilecek yerler arasında Tarabya ve Büyükdere sahillerindeki yabancı elçiliklere ait korular en uygun mekanlardır.
İkinci fotoğrafta ise İstanbul’a bu güzelliği yaşatan çapkın kahramanımız Turuncu Gögüslü Bülbül’ü görebilirsiniz.
İstanbul, 04 Nisan 2021
gezmekyetmez