Bugün Nişantaşı’nın göbeğinde eğitim kurumu olarak hizmet veren konağın sahibi Sadrazam Said Paşa’dır. Türkçe’de güzel bir söz vardır. Yiğit namıyla anılır diye.Kendisine hem bir başka Said Paşa ile karıştırılmaması, hem de boyunun kısalığı nedeniyle Küçük lakabı uygun görülür.
Kendisi küçük ama Osmanlı bürokrasisindeki hizmetleri uzun yıllardır. İmparatorluğun en karışık döneminde 50 yıl görev yapan Paşa, sadrazamlık makamına kadar ulaşır. Hem de, tam tamına 9 defa (yazı ile dokuz) sadrazamlık yapar.
Hayatına dair çok ilginç bilgiler mevcuttur. Mesela; Belediye teşkilatının kurulması sonrasında ilk Adalar Belediye başkanı olarak görev yapar.
Hem yükselebilmek, hem de yeni yeni gelişen Osmanlı basınında kendine yer bulabilmek için taşra görevlerinden kaçınır. Bu gayretleri gazetecilikte ona imkanlar sunar, yazılar yazmaya başlar. Tasvir-i Efkar gazetesi çıkaran Şinasi ile girdikleri polemik Osmanlı basınındaki ilk polemik olarak tarihte yerini alır.
Said Paşa parlak bir zekâya ve güçlü bir hâfızaya sahipti. Kararlarında ve fikirlerinde aşırı derecede ihtiyatlı ve vehimli olması Sultan Abdülhamit nezdinde karşılık buldu.
1876 yılında ilan edilen Kanuni Esasi yani Osmanlı İmparatorluğu’nun ilk anayasasının hazırlanmasında görev aldı. Özellikle adalet alanındaki çalışmalarıyla da dikkat çeker. Osmanlı mahkemelerindeki savcılık teşkilatını kuran kişidir.
Sadrazamlıktan ayrıldığı bir dönemde, yeni görev verilmek maksadıyla saraya çağrılır. Bunu hayra yormaz, can korkusu ile yanına oğlunu da alarak İngiliz Büyükelçiliği’ne sığınır. Öldürülmeyeceğine dair teminat verilince sığınma talebinden vazgeçer. Konağında 6 yıl kadar gözaltında tutulur. Sonrasında 6. defa sadrazamlığa getirilir.
Sultan Abdülhamid’in has bürokratlarından olmasına rağmen padişahın tahtan indirilmesine karar veren Meclis-i Millî’nin de başkanıdır. Bu durum Küçük Said Paşa’nın vefasızlığı olarak değerlendirilir.
Tarihe sopalı seçimler diye geçen 1912 yılı seçimleri onun sadrazamlığı döneminde olmuştur. Özellikle sandık başı hileleri ve şiddet uygulamaları seçimlerin bu şekilde anılmasına neden olur. Bu seçimlerden sonra İttihat Terakki Partisi’nin baskılarıyla istifa eder. Bu istifa ile de, 9. sadrazamlığı son bulur.
Said Paşa’dan sonra sadrazamlık makamına gelen Mahmut Şevket Paşa’nın hatıratında kendisi ile alakalı ilginç iddialar yer alır. Beyazıt ve Şişli arasında yapılması padişah tarafından onaylanan tünel inşaatı Said Paşa tarafından engellenmiş. Buna karşılık, söz konusu imtiyazın hükümet tarafından verilebilmesi için Deutsche Bank’tan 15.000 altın rüşvet istemiştir.
Sadrazamlıktan ayrılması sonrasında 1914 yılında vefat eder. Bugün mezarı Eyüp’te türbe çıkış kapısı önündeki çınarın altındadır.
İstanbul, 31 Mayıs 2021
gezmekyetmez