TREN GEÇSİN DE, İSTERSE SIRTIMDAN GEÇSİN

21.05.2019

İlk defa ülkemde  bir arkeolojik kazıya bu kadar yakından tanık oluyorum. Daha önce Mısır, Ürdün  ve Suudi Arabistan'da tanıklığım vardır ama bu tam anlamıyla burnumun ucunda olan bir kazı.

Fotoğrafa dikkatli bakarsanız neresi olduğunu anlayabilirsiniz. Ama fazla da uzatmadan hemen söyleyeyim. Haydarpaşa Tren Garı burası. Yıllarca önce üzerine Almanlar'ın ray döşediği ve nerede ise bir asır üzerinden trenlerin geçtiği bir yer. Bu demiryolunun inşası aslında her yönüyle incelenmesi, öğrenilmesi gereken bir süreç. Çünkü hem teknolojik, hem siyasi, hem askeri,  hem de kültürel boyutu var.

1830 yılında İngiltere'de inşa edilen ilk ticari  demiryolu sonrasında Osmanlı İmparatorluğu da bu konuda bir şeyler yapma ihtiyacı hisseder. Osmanlı coğrafyasındaki ilk hat Kahire İskenderi'ye arasında inşa edilir. Görece kısa olan bu hat sonrasında çeşitli teşebbüsler birbirini izler. Uzun mesafeli ilk demiryolu yatırımı İstanbul'u Avrupa'ya bağlayan Rumeli Demiryolu olur. Yaklaşık 2000 km olan bu hat Sirkeci'den başlayıp,  plan gereği Topkapı Sarayı bahçesinden geçecektir. Ancak, bu duruma Sultanın vereceği tepki ilgilileri endişelendirmektedir. Özellikle sanayileşme konusunda önemli girişimlere cevaz veren Sultan Abdülaziz' in "Tren geçsin de isterse sırtımdan geçsin" demesiyle proje hayata geçirilir. Projenin imtiyazı kendisi de Yahudi olan ve siyonizmin önemli destekcisi olan Baron Kirsch'e verilir. Demiryolu tamamlanmasına tamamlanır da, tam anlamıyla devletin soyulduğu bir proje olur.  Bu projeden alınan dersler ile yeni demiryollarının inşası devlet imkanları ile finanse edilmeye çalışılır. Ancak, ekonomik ve siyasi konjektür buna pek izin vermez. İkinci uzun hat olan ve İstanbul'u Bağdat'a bağlaması amaçlanan Anadolu Demiryolu projesinin imtiyazı askeri, siyasi ve ekonomik maksatlarla Birinci Dünya Savaşı öncesinde Sultan Abdülhamit tarafından Alman Hükümeti'ne verilir. İmtiyaz gereği hat boyunca hattın belli mesafede, sağında ve solunda kalan bir çok doğal kaynak ve arkeolojik eserler Alman Hükümeti' nin faydalanmasına tahsis edilir ve hat inşa edilir. Bugün kazı yapılan Haydarpaşa Garı da o günlerde inşa edilir.

 

Oğuz Otay

Oğuz Otay

Geziyoruz; öğreniyoruz ve eğleniyoruz...

devamı

Yorum Yaz

CAPTCHA code